Ο ρόλος του εγγυητή: τι κάνετε όταν ο πρωτοφειλέτης σταματά να πληρώνει

Από την ομάδα της F-Union · Ενημερώθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2026

Υπογράψατε ως εγγυητής για να βοηθήσετε κάποιον δικό σας. Σήμερα η τράπεζα ή ο servicer σας στέλνει επιστολές, σας τηλεφωνεί ή έχετε ήδη λάβει διαταγή πληρωμής. Εδώ θα βρείτε τι ισχύει με τη νομοθεσία του Νοεμβρίου 2026, πότε ο εγγυητής μπορεί πραγματικά να γλιτώσει και τι γίνεται με τους κληρονόμους όταν ο εγγυητής έχει πεθάνει.

Η σύντομη απάντηση
  • Ο εγγυητής ευθύνεται για την οφειλή με όλη του την περιουσία (άρθρο 847 ΑΚ). Στις τραπεζικές συμβάσεις συχνά δηλώνεται και αυτοφειλέτης, οπότε ο πιστωτής μπορεί να στραφεί απευθείας εναντίον του.
  • Η πρώτη προθεσμία που μετράει: 15 ημέρες από την επίδοση της διαταγής πληρωμής για να ασκηθεί ανακοπή.
  • Η απαλλαγή είναι δυνατή αλλά δεν είναι αυτόματη: άκυρη εγγύηση, ενστάσεις του πρωτοφειλέτη, υπαιτιότητα του δανειστή (άρθρο 862 ΑΚ) και χρονικές προθεσμίες (άρθρα 866 έως 868 ΑΚ).
  • Όταν ο εγγυητής πεθάνει, η εγγύηση δεν σβήνει, αλλά με τον ν. 5303/2026 (ΦΕΚ Α΄ 81/22.05.2026) για θανάτους από 16 Σεπτεμβρίου 2026 οι κληρονόμοι ευθύνονται καταρχήν μόνο με την κληρονομιά και όχι με την ατομική τους περιουσία. Για θανάτους έως 15 Σεπτεμβρίου 2026 ισχύει το προηγούμενο καθεστώς.
  • Ο νέος νόμος 5354/2026 (ΦΕΚ Α΄ 184/09.11.2026) βάζει ανώτατο όριο στη διόγκωση της οφειλής και φέρνει από τον Φεβρουάριο του 2027 νέα διμερή ρύθμιση που αφορά και τον εγγυητή.

Τι σημαίνει στην πράξη ότι ο πρωτοφειλέτης δεν πληρώνει

Με τη σύμβαση εγγύησης ο εγγυητής αναλαμβάνει απέναντι στον δανειστή την ευθύνη ότι η οφειλή θα καταβληθεί. Η εγγύηση είναι παρεπόμενη της κύριας οφειλής, όμως για τον πιστωτή λειτουργεί ως δεύτερος οφειλέτης. Ο εγγυητής δεν είναι θεατής: από τη στιγμή που ο πρωτοφειλέτης καθυστερεί, το χρέος μπορεί να απαιτηθεί και από τον ίδιο.

Στα τραπεζικά συμβόλαια υπάρχει σχεδόν πάντα ρήτρα με την οποία ο εγγυητής δηλώνεται αυτοφειλέτης και παραιτείται από την ένσταση διζήσεως (άρθρο 855 ΑΚ), από το δικαίωμα υποκατάστασης (άρθρο 858 ΑΚ) και από ενστάσεις των άρθρων 853, 862 έως 864 και 866 έως 868 ΑΚ. Η συνηθισμένη πορεία είναι γνωστή: καθυστέρηση, ειδοποιήσεις, καταγγελία της σύμβασης, διαταγή πληρωμής ή αγωγή και, τέλος, κατασχέσεις σε λογαριασμούς, μισθό ή ακίνητα.

Τα πρώτα βήματα του εγγυητή όταν τον κυνηγά ο πιστωτής

Η σειρά έχει σημασία, γιατί ορισμένες προθεσμίες δεν συγχωρούν καθυστέρηση.

  1. Μην αγνοήσετε κανένα έγγραφο. Αν επιδοθεί διαταγή πληρωμής, η ανακοπή ασκείται μέσα σε 15 ημέρες από την επίδοση. Αν περάσει η προθεσμία, χάνονται οι περισσότερες άμυνες.
  2. Ζητήστε γραπτά τα στοιχεία της οφειλής. Σύμβαση εγγύησης, δανειακή σύμβαση, ιστορικό κινήσεων και αναλυτική κατάσταση με κεφάλαιο, τόκους, προμήθειες και έξοδα. Με τον ν. 5354/2026 ο servicer οφείλει να τα δώσει χωρίς χρέωση σε 45 ημέρες, αλλιώς η απαίτηση δεν παράγει συμβατικούς τόκους και τόκους υπερημερίας μέχρι να σταλούν πλήρη στοιχεία.
  3. Ελέγξτε το πραγματικό ποσό. Δείτε αν η εγγύησή σας έχει ανώτατο όριο και αν το ποσό που ζητούν έχει διογκωθεί με τόκους και έξοδα. Το ανώτατο όριο οφειλής του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 ισχύει πλέον για κάθε δάνειο ή πίστωση με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, με αυτόματο επανυπολογισμό μέσα σε έξι μήνες για τις υπάρχουσες απαιτήσεις.
  4. Μην κάνετε αποσπασματικές πληρωμές χωρίς σχέδιο. Μια μερική καταβολή μπορεί να θεωρηθεί αναγνώριση της οφειλής και να επηρεάσει την παραγραφή. Πληρώνετε μόνο μέσα σε γραπτή συμφωνία.
  5. Μιλήστε με τον πρωτοφειλέτη. Ρωτήστε αν υπάρχει ρύθμιση σε ισχύ, αν έγινε επικοινωνία με τον servicer και αν υπάρχουν άλλοι εγγυητές ή ασφάλειες (υποθήκη, προσημείωση).
  6. Εξετάστε λύση ρύθμισης πριν φτάσετε σε κατάσχεση. Όσο νωρίτερα, τόσο περισσότερες οι επιλογές.

Αν πληρώσετε τελικά την οφειλή, έχετε δικαίωμα αναγωγής κατά του πρωτοφειλέτη και, εφόσον δεν έχετε παραιτηθεί, υποκαθίστασθε στα δικαιώματα του δανειστή (άρθρο 858 ΑΚ). Στην πράξη η είσπραξη από τον πρωτοφειλέτη είναι συχνά δύσκολη, γι’ αυτό η πληρωμή πρέπει να είναι συνειδητή απόφαση και όχι αντίδραση πίεσης.

Πότε γλιτώνει ο εγγυητής: οι πραγματικοί λόγοι απαλλαγής

Δεν υπάρχει αυτόματη απαλλαγή επειδή «εγγυήθηκα μόνο για βοήθεια». Υπάρχουν όμως συγκεκριμένοι νομικοί λόγοι που τα δικαστήρια εξετάζουν.

ΛόγοςΤι σημαίνειΤι να προσέξετε
Άκυρη ή μη δεσμευτική εγγύησηΗ εγγύηση πρέπει να έχει δοθεί γραπτά. Πλάνη, απάτη ή αντίθεση στα χρηστά ήθη, ιδίως όταν η εγγύηση είναι δυσανάλογη προς τις δυνατότητες του εγγυητή, μπορούν να οδηγήσουν σε ακύρωση.Απαιτείται απόδειξη και συνήθως δικαστική διαδικασία.
Ενστάσεις του πρωτοφειλέτη (άρθρο 853 ΑΚ)Ο εγγυητής προβάλλει ό,τι θα προέβαλλε ο πρωτοφειλέτης: εξόφληση, παραγραφή, άκυρους όρους, λάθος στον υπολογισμό τόκων.Χρειάζεται πλήρες ιστορικό κινήσεων και σύμβαση.
Ένσταση διζήσεως (άρθρο 855 ΑΚ)Ο δανειστής να στραφεί πρώτα κατά του πρωτοφειλέτη.Συνήθως αποκλείεται με ρήτρα παραίτησης ή αυτοφειλέτη.
Ελευθέρωση λόγω υπαιτιότητας του δανειστή (άρθρο 862 ΑΚ)Αν ο δανειστής με υπαιτιότητά του καθιστά αδύνατη την ικανοποίηση του εγγυητή από τον πρωτοφειλέτη, για παράδειγμα με απώλεια ασφάλειας ή ανεύθυνη χορήγηση πίστωσης, ο εγγυητής μπορεί να ελευθερωθεί.Η προκαταβολική παραίτηση ισχύει μόνο για ελαφρά αμέλεια. Για βαριά αμέλεια ή δόλο το βάρος απόδειξης το έχει ο εγγυητής.
Χρονικοί περιορισμοί (άρθρα 866 έως 868 ΑΚ)Στην εγγύηση ορισμένου χρόνου, αν ο δανειστής δεν επιδιώξει δικαστικά την απαίτηση στις προθεσμίες του νόμου, ο εγγυητής ελευθερώνεται. Το Πρωτοδικείο Αθηνών έχει δεχθεί πλήρη απαλλαγή εγγυητή σε τέτοια υπόθεση, αφού ασκήθηκε εμπρόθεσμα ανακοπή.Οι τράπεζες προβλέπουν ρήτρες παραίτησης και η εγκυρότητά τους κρίνεται ανά περίπτωση.
ΠαραγραφήΑν η απαίτηση έχει παραγραφεί, ο εγγυητής μπορεί να το επικαλεστεί.Οποιαδήποτε πράξη αναγνώρισης του χρέους μπορεί να διακόψει την παραγραφή.
Ειλικρινά: οι ρήτρες παραίτησης δυσκολεύουν την άμυνα. Γι’ αυτό ο έλεγχος της σύμβασης πρέπει να γίνεται πριν λήξει οποιαδήποτε προθεσμία και όχι μετά την κατάσχεση.

Ο εγγυητής, ο εξωδικαστικός μηχανισμός και η νομοθεσία του 2026

Ο ν. 4738/2020 θεωρεί τον εγγυητή συνοφειλέτη. Ο εγγυητής μπορεί να συμμετάσχει στη διαδικασία που ξεκίνησε ο πρωτοφειλέτης και να ωφεληθεί από τη ρύθμιση, αλλά δεν είναι υποχρεωμένος. Αν δεν συμμετάσχει, εξακολουθεί να ευθύνεται για ολόκληρη την οφειλή, ενώ η τυχόν απόσβεση μέρους της οφειλής του πρωτοφειλέτη δεν επιδρά αυτομάτως υπέρ του. Ένας ακόμη λόγος για συμμετοχή: οι πιστωτές επικαλούνται συχνά τη μη συμμετοχή όλων των υπόχρεων όταν απορρίπτουν ρυθμίσεις.

  • Ν. 5313/2026 (ΦΕΚ Α΄ 102/25.06.2026): το όριο υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό κατέβηκε στα 5.000 ευρώ και η διευρυμένη πλατφόρμα λειτουργεί από τις 27 Ιουλίου 2026. Η σύμβαση αναδιάρθρωσης αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου, άρα οι όροι ελέγχονται πριν υπογράψετε ως συνοφειλέτης.
  • Ν. 5354/2026 (ΦΕΚ Α΄ 184/09.11.2026): ανώτατο όριο στη διόγκωση της οφειλής, δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης σε 45 ημέρες, αυστηρότερη εποπτεία των servicers από την Τράπεζα της Ελλάδος και, από τον Φεβρουάριο του 2027, νέα διμερής ρύθμιση με δεσμευτικές προθεσμίες και προκαταβολή έως 15%. Η αίτηση αφορά και τον εγγυητή και συνδυάζεται με τον εξωδικαστικό.

Ο νόμος προστατεύει ρητά τον συνεπή οφειλέτη. Το πώς καλύπτεται ο εγγυητής όταν ο πρωτοφειλέτης τηρεί ρύθμιση εξαρτάται από τους όρους της κάθε υπόθεσης και ελέγχεται εξατομικευμένα.

Αν ο εγγυητής έχει πεθάνει: τι γίνεται με τους κληρονόμους

Ο θάνατος του εγγυητή δεν σβήνει την εγγύηση. Οι υποχρεώσεις που είχαν γεννηθεί μέχρι τον θάνατο ανήκουν στην κληρονομιά και ο πιστωτής μπορεί να στραφεί εναντίον της. Το πόσο εκτίθενται οι κληρονόμοι εξαρτάται από την ημερομηνία θανάτου, γιατί ο ν. 5303/2026 (ΦΕΚ Α΄ 81/22.05.2026) αντικατέστησε το Πέμπτο Βιβλίο του Αστικού Κώδικα και άλλαξε τους κανόνες για τα χρέη της κληρονομιάς.

Θάνατος από 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά

Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την ατομική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομίας (άρθρο 1892 ΑΚ). Οι πιστωτές ικανοποιούνται από την κληρονομιαία περιουσία. Αν αυτή δεν επαρκεί, το υπόλοιπο δεν αναζητείται από το προσωπικό σπίτι, τις καταθέσεις ή τα άλλα περιουσιακά στοιχεία του κληρονόμου. Τα χρέη πάντως δεν διαγράφονται: ένα κληρονομημένο ακίνητο μπορεί να χρειαστεί να εκποιηθεί για να εξοφληθούν.

Η προστασία χάνεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις:

  • όταν ο κληρονόμος δηλώσει στον γραμματέα του δικαστηρίου της κληρονομίας ότι θα τη διαχειρίζεται και θα τη διαθέτει ελεύθερα (άρθρο 1892 ΑΚ),
  • όταν διαθέσει αντικείμενα της κληρονομίας πριν από την απόφαση εκκαθάρισης, χωρίς άδεια του δικαστηρίου (άρθρο 1895 ΑΚ),
  • όταν από υπαιτιότητά του μειωθεί η αξία της κληρονομίας (άρθρο 1895 ΑΚ).

Το δικαστήριο της κληρονομίας μπορεί, ύστερα από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον, να διατάξει δικαστική εκκαθάριση (άρθρο 1893 ΑΚ). Τότε διορίζεται εκκαθαριστής δικηγόρος, οι δανειστές καλούνται να αναγγείλουν τις απαιτήσεις τους και, αν η περιουσία δεν επαρκεί, συντάσσεται πίνακας κατάταξης. Η οικογενειακή στέγη εκποιείται ύστερα από τα υπόλοιπα στοιχεία, εκτός αν αυτά προφανώς δεν επαρκούν. Γι’ αυτό, πριν πουλήσετε ή μεταβιβάσετε οτιδήποτε κληρονομήσατε, ζητήστε νομική γνώμη.

Θάνατος έως 15 Σεπτεμβρίου 2026

Εφαρμόζεται το προηγούμενο καθεστώς. Ο κληρονόμος αποκτά αυτοδικαίως την κληρονομιά και μπορεί να αποποιηθεί μέσα σε τέσσερις μήνες από τότε που έμαθε την επαγωγή και τον λόγο της, ή μέσα σε ένα έτος σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως όταν ο κληρονομούμενος είχε την τελευταία κατοικία του στο εξωτερικό. Αν δεν αποποιηθεί ούτε δηλώσει αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής μέσα στην προθεσμία, μπορεί να ευθύνεται και με την προσωπική του περιουσία.

Προθεσμία που λήγει: οι μεταβατικές διατάξεις του ν. 5303/2026 δίνουν μια δεύτερη ευκαιρία σε κληρονόμους προσώπων που απεβίωσαν έως τη δημοσίευση του νόμου (22 Μαΐου 2026) και δεν είχαν δηλώσει εγκαίρως αποδοχή με ευεργέτημα απογραφής. Μπορούν να ζητήσουν διορισμό δικαστικού επιμελητή και πραγματογνωμόνων για την απογραφή της κληρονομιάς. Η καταληκτική ημερομηνία αναφέρεται ως η 21η Νοεμβρίου 2026, ημέρα Σάββατο, επομένως η αίτηση πρέπει πρακτικά να κατατεθεί στο Πρωτοδικείο το αργότερο την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου. Προϋποθέσεις: να μην έχει ξεκινήσει αναγκαστική εκτέλεση σε βάρος της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου για οφειλές της κληρονομιάς και να μην υπάρχει λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα της απογραφής.

Σε κάθε περίπτωση, αν οι κληρονόμοι λάβουν επιστολή από τράπεζα ή servicer, δεν πληρώνουν και δεν υπογράφουν τίποτα πριν δουν τρία στοιχεία: ποια οφειλή είχε γεννηθεί μέχρι τον θάνατο (σημαντικό όταν η εγγύηση αφορούσε μελλοντικές οφειλές ή πίστωση με πάγιο όριο), αν υπάρχουν άλλοι εγγυητές ή ασφάλειες και ποια ημερομηνία θανάτου καθορίζει το καθεστώς που ισχύει. Οι ενστάσεις που θα είχε ο εγγυητής, για παράδειγμα παραγραφή ή ελευθέρωση, ισχύουν και για την κληρονομιά.

Λάθη που κοστίζουν ακριβά

  • Να αφήσετε να περάσουν οι 15 ημέρες της ανακοπής επειδή «θα το κανονίσουν μεταξύ τους».
  • Να υπογράψετε νέα σύμβαση ή «αναγνώριση χρέους» χωρίς να ελέγξετε ποσό και όρους.
  • Να πληρώσετε μέρος της οφειλής χωρίς γραπτή συμφωνία.
  • Να μην ζητήσετε ποτέ τα αναλυτικά στοιχεία και το ιστορικό πληρωμών.
  • Να μην ελέγξετε την ημερομηνία θανάτου του εγγυητή και τις προθεσμίες που ισχύουν για την κληρονομιά.

Πώς βοηθά η F-Union τον εγγυητή

Η F-Union αναλαμβάνει τον εξωδικαστικό μηχανισμό, τη διμερή διαπραγμάτευση με τράπεζες και servicers και την πτώχευση μικρού αντικειμένου. Ξεκινάμε με δωρεάν αξιολόγηση της υπόθεσής σας, για να δούμε ποια λύση ταιριάζει στα δεδομένα σας και στις προθεσμίες που τρέχουν.

Καλέστε στο 211 001 01 02

Ναυάρχου Νοταρά 71, Πειραιάς 18535 · [email protected] · Δευτέρα έως Παρασκευή 09:00 έως 17:00

Συχνές ερωτήσεις για τον εγγυητή

Μπορεί η τράπεζα να στραφεί πρώτα στον εγγυητή και όχι στον πρωτοφειλέτη;

Ναι, όταν ο εγγυητής έχει παραιτηθεί από την ένσταση διζήσεως ή έχει δηλωθεί αυτοφειλέτης, κάτι που συμβαίνει στις περισσότερες τραπεζικές συμβάσεις. Αν δεν υπάρχει παραίτηση, μπορεί να ζητήσει να εξαντληθεί πρώτα η είσπραξη από τον πρωτοφειλέτη.

Πόσες ημέρες έχω για ανακοπή διαταγής πληρωμής;

Η ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής ασκείται μέσα σε 15 ημέρες από την επίδοση. Η προθεσμία είναι αποκλειστική, γι’ αυτό πρέπει να ενεργήσετε αμέσως.

Αν πληρώσω ως εγγυητής, μπορώ να τα ζητήσω πίσω από τον πρωτοφειλέτη;

Ναι, έχετε δικαίωμα αναγωγής κατά του πρωτοφειλέτη και, εφόσον δεν έχετε παραιτηθεί, υποκαθίστασθε στα δικαιώματα του δανειστή (άρθρο 858 ΑΚ). Η πραγματική είσπραξη εξαρτάται από την οικονομική κατάσταση του πρωτοφειλέτη.

Μπορεί ο εγγυητής να μπει στον εξωδικαστικό μηχανισμό;

Ο εγγυητής θεωρείται συνοφειλέτης και μπορεί να συμμετάσχει στη διαδικασία που ξεκινά ο πρωτοφειλέτης, ώστε να ωφεληθεί από τη ρύθμιση. Δεν είναι υποχρεωτικό, αλλά αν δεν συμμετάσχει εξακολουθεί να ευθύνεται για ολόκληρη την οφειλή.

Τι γίνεται με την εγγύηση όταν πεθάνει ο εγγυητής;

Οι οφειλές που είχαν γεννηθεί μέχρι τον θάνατο ανήκουν στην κληρονομιά. Αν ο θάνατος έγινε από 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά, οι κληρονόμοι ευθύνονται καταρχήν μόνο με την κληρονομιαία περιουσία και όχι με τη δική τους, εκτός αν δηλώσουν ελεύθερη διαχείριση ή διαθέσουν στοιχεία της κληρονομιάς κατά παράβαση του νόμου.

Τι ισχύει αν ο εγγυητής πέθανε πριν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026;

Εφαρμόζεται το προηγούμενο καθεστώς: αποποίηση σε τέσσερις μήνες (ένα έτος σε ορισμένες περιπτώσεις) ή αποδοχή με ευεργέτημα απογραφής, αλλιώς ο κληρονόμος μπορεί να ευθύνεται και με την προσωπική του περιουσία. Οι μεταβατικές διατάξεις του ν. 5303/2026 προβλέπουν ειδική δυνατότητα απογραφής με καταληκτική ημερομηνία την 21η Νοεμβρίου 2026.

Έχω κληρονομήσει χρέη εγγυητή. Να πουλήσω το ακίνητο;

Όχι πριν ελεγχθεί η υπόθεση. Με το νέο καθεστώς, η διάθεση κληρονομιαίων στοιχείων χωρίς άδεια του δικαστηρίου πριν από την εκκαθάριση μπορεί να σας κάνει να ευθύνεστε και με την ατομική σας περιουσία.

Με επηρεάζει ο νέος νόμος 5354/2026 ως εγγυητή;

Ναι, έμμεσα και άμεσα. Το ανώτατο όριο οφειλής μειώνει το ποσό που διεκδικείται, η πλήρης ενημέρωση σε 45 ημέρες σας δίνει στοιχεία για την άμυνά σας και η νέα διμερής ρύθμιση από τον Φεβρουάριο του 2027 αφορά και τον εγγυητή.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και βασίζεται στη νομοθεσία όπως ισχύει στις 18 Νοεμβρίου 2026 (Αστικός Κώδικας, ν. 4738/2020, ν. 5303/2026, ν. 5313/2026, ν. 5354/2026). Δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή και η εφαρμογή εξαρτάται από τα στοιχεία της κάθε υπόθεσης. Για εκπροσώπηση ενώπιον δικαστηρίου απαιτείται δικηγόρος.